Mastektomi Cerrahi Teknikleri

1. Mastektomi Nedir ve Hangi Durumlarda Uygulanır?

Mastektomi, her meme kanseri hastası için zorunlu bir yöntem değildir. Ancak bazı durumlarda, tümörün özelliklerine veya hastanın risk faktörlerine bağlı olarak en güvenli seçenek haline gelir.

Mastektomi Kararı Verilen Durumlar:

Multisentrik Tümörler: Memenin birden fazla kadranında (bölgesinde) birbirinden bağımsız tümör odaklarının bulunması.

Tümör/Meme Oranı: Tümörün, memenin geri kalanında estetik bir form bırakmayacak kadar büyük olması.

Genetik Risk (Profilaktik Mastektomi): BRCA1 veya BRCA2 gibi gen mutasyonları olan kişilerde, kanser oluşmadan koruma amaçlı memenin boşaltılması.

Radyoterapi Engeli: Hastanın daha önce radyoterapi almış olması veya romatizmal hastalıklar gibi ışın tedavisine engel bir durumunun bulunması.

İnflamatuar Meme Kanseri: Memenin cildini de tutan, hızlı seyirli kanser türleri.

2. Temel Mastektomi Teknikleri

Modern cerrahide mastektomi, çıkarılan dokunun kapsamına ve korunan alanlara göre farklı isimler alır.

A. Total (Basit) Mastektomi

Meme dokusunun tamamı, meme başı (nipple) ve areola (meme başı çevresi) ile birlikte çıkarılır. Koltuk altı lenf nodlarına dokunulmaz. Genellikle kanser riski taşıyan ancak lenf bezlerine sıçrama ihtimali düşük olan (örneğin DCIS) durumlarda uygulanır.

B. Modifiye Radikal Mastektomi (MRM)

Günümüzde meme kanseri cerrahisinde en sık uygulanan mastektomi türüdür. Meme dokusunun tamamı, meme başı-areola kompleksi ve koltuk altı lenf bezleri (aksiller diseksiyon) birlikte çıkarılır. Göğüs kası (pektoral kas) yerinde bırakılır.

C. Cilt Koruyucu Mastektomi (Skin-Sparing Mastectomy)

Özellikle anında meme onarımı (rekonstrüksiyon) planlanan hastalarda tercih edilir. Tüm meme dokusu ve meme başı çıkarılırken, memenin dış cildi büyük oranda korunur. Bu sayede yerleştirilen protez veya öz doku için doğal bir "zarf" oluşturulmuş olur.

D. Meme Başı Koruyucu Mastektomi (Nipple-Sparing Mastectomy)

Estetik açıdan en üst düzey sonuçları veren tekniktir. Tümörün meme başına uzak olduğu (genellikle 2 cm'den fazla) vakalarda uygulanır. Meme derisi ve meme başı korunarak memenin içi tamamen boşaltılır ve anında onarım yapılır.

3. Profilaktik (Koruyucu) Mastektomi

Hiç kanser teşhisi konulmamış ancak genetik testler (BRCA mutasyonu) sonucu çok yüksek risk taşıyan kadınlara uygulanan cerrahidir. Bu işlem, meme kanseri gelişme riskini %90'ın üzerinde azaltır. Genellikle meme başı koruyucu teknik ve eş zamanlı protez onarımı ile birlikte yapılır.

4. Mastektomi Sonrası Onarım Seçenekleri

Mastektomi artık tek başına bir işlem olarak değil, bir bütünün parçası olarak görülmektedir.

Eş Zamanlı Rekonstrüksiyon: Mastektomi ameliyatı devam ederken, aynı seansta plastik cerrahın memeyi yeniden oluşturmasıdır. Hasta ameliyattan çıktığında memesini yerinde bulur.

Doku Genişletici (Expander) Uygulaması: Deri korunsa bile yeterli esneklikte değilse, geçici bir balon yerleştirilir ve haftalık tuzlu su enjeksiyonları ile deri genişletilir. Daha sonra kalıcı proteze geçilir.

5. Mastektomi Ameliyatı Süreci ve İyileşme

Ameliyat genellikle genel anestezi altında yapılır ve 2 ila 4 saat sürer (rekonstrüksiyon eklenirse süre uzayabilir).

Ameliyat Sonrası Bakım:

Drenler: Ameliyat bölgesinde biriken sıvıyı dışarı atmak için "dren" adı verilen hortumlar takılır. Bunlar genellikle 1-2 hafta içinde çıkarılır.

Hastanede Kalış: Teknik detaylara göre 1 ila 3 gün arasında değişir.

Ağrı Kontrolü: Genellikle ilk birkaç gün hafif-orta şiddetli ağrı olabilir, ağrı kesicilerle kolayca yönetilir.

Kol Egzersizleri: Ameliyat tarafındaki kolun hareket kabiliyetini korumak için 3. günden itibaren hafif egzersizlere başlanır.

6. Mastektominin Olası Riskleri ve Komplikasyonları

Her cerrahi işlem gibi mastektominin de bazı yan etkileri olabilir:

Seroma: Ameliyat yerinde sıvı birikmesi.

Hematom: Kan birikmesi.

Enfeksiyon: Nadir görülür ancak hijyen kurallarına dikkat edilmelidir.

Lenfödem: Koltuk altı lenf bezleri çıkarıldıysa kolda şişme riski oluşabilir (modern yöntemlerle bu risk azalmıştır).

Fantom Meme Duyusu: Memenin alınmasına rağmen orada bir his varmış gibi algılanması durumu.

7. Mastektomi Hakkında Sık Sorulan Sorular (SEO - FAQ)

Mastektomi sonrası kolumu kullanabilecek miyim?

Evet. Ameliyat sonrası dönemde önerilen fizik tedavi ve egzersizlerle kolunuzun hareket açıklığı tamamen geri döner. Sadece koltuk altı diseksiyonu yapıldıysa o koldan ağır yük kaldırmamanız önerilebilir.

Mememin tamamı alınırsa kemoterapi almaktan kurtulur muyum?

Mastektomi yerel bir tedavidir. Kemoterapi kararı, memenin alınmasından ziyade tümörün biyolojik alt tipine (agresiflik derecesine) ve lenf bezi tutulumuna göre verilir.

Ameliyat izi nerede olur?

Geleneksel mastektomide memenin tam ortasında yatay veya diyagonal bir çizgi olur. Cilt veya meme başı koruyucu tekniklerde ise izler meme altı kıvrımına veya koltuk altına gizlenebilir.

Protez takılırsa kanser nüksü fark edilebilir mi?

Evet. Protez genellikle kasın altına yerleştirilir. Nüksler ise genellikle deri altında veya koltuk altında olur, bu yüzden fiziksel muayene veya USG/MR ile rahatlıkla görülebilir.

Sonuç: Bilinçli Bir Karar Süreci

Mastektomi, bir kadının hayatındaki en zor kararlardan biri olabilir. Ancak modern teknikler, bu sürecin sonunda sadece kanserden kurtulmayı değil, estetik olarak da tatmin edici sonuçlar almayı mümkün kılmaktadır. Cerrahınızla tüm mastektomi türlerini ve onarım seçeneklerini detaylıca konuşmak, endişelerinizi azaltacak ve tedavi başarınızı artıracaktır.

Cerrahi seçenekleriniz ve ameliyat sonrası süreç hakkında daha fazla bilgi almak için bir uzmanla görüşün.